Ünlü Düşmesi

1. İki heceli bazı kelimeler ünlüyle başlayan bir ek aldıklarında ikinci hecelerindeki dar ünlüler düşer: ağız / ağzı, alın / alnı, bağır / bağrım, beniz / benzi, beyin / beynimiz, boyun / boynu, böğür / böğrüm, burun / burnu, geniz / genzi, göğüs / göğsün, gönül / gönlünüz, karın / karnı, oğul / oğlu; çevir- […]

Küçük Ünlü Uyumu

Düzlük yuvarlaklık uyumu olarak da bilinir. Bir kelimede düz ünlüden sonra düz (a, e, ı, i), yuvarlak ünlüden sonra yuvarlak dar (u, ü) veya düz geniş (a, e) ünlüler bulunur: anlaşmalı, bilek, çilek, ısırmak, ılıklaşmak, kayıkçı, seslenmek, yeşil; boyunduruk, börekçi, çocuk, güreşmek, ocakçı, odun, özlemek, sürmek, vurmak, yoklamak, yorgunluk, yumurta, yüreksiz vb. Küçük ünlü uyumuna […]

Türkçede Büyük Ünlü Uyumu

Not: Büyük ünlü uyumu Türkçenin ilk döneminden itibaren geçerliliğini koruyan bir kuraldır. Türkçenin ilk dönem metinlerinde (örneğin Orhun Yazıtları) bile bu kural yer almaktadır. Şu yazımızda da bahsettiğimiz gibi özellikle bir kelimenin Türkçe kökenli olup olmadığına bakmak için öncelikle Büyük Ünlü Uyumuna yani bilimsel bir ifadeyle Kalınlık-İncelik Uyumuna bakmamız gerekiyor. Eğer sözcük bu kurala uyuyorsa […]

Düzeltme İşaretinin Kullanıldığı Yerler

Düzeltme işaretinin kullanılacağı yerler aşağıda gösterilmiştir: 1. Yazılışları bir, anlamları ve söylenişleri ayrı olan kelimeleri ayırt etmek için okunuşları uzun olan ünlülerin üzerine ko­nur: adem (yokluk), âdem (insan); adet (sayı), âdet (gelenek, alışkanlık); alem (bayrak), âlem (dünya, evren); aşık (eklem kemiği), âşık (vurgun, tutkun); hal (sebze, meyve vb. satılan yer), hâl (durum, vaziyet); hala (babanın […]

Türkçede Ünlülerin Nitelikleri

Türkçede sesler, ünlüler ve ünsüzler olmak üzere iki ana gruba ayrılır. Ses yolunda bir engele çarpmadan çıkan sese ünlü denir. Türkçede sekiz ünlü vardır: a, e, ı, i, o, ö, u, ü Ünlüler şu biçimde sınıflandırılır: A. Dilin durumuna göre: 1.Kalın ünlüler: a, ı, o, u 2.İnce ünlüler: e, i, ö, ü B. Dudakların durumuna […]

Ses, Harf ve Alfabe

Akciğerlerden gelen havanın ses yolunda meydana getirdiği titreşime ses denir. Ses, dili oluşturan en küçük birimdir. Ses, söylenilen, ağızdan çıkan, işitilen en küçük dil birlikleridir. Bu sesleri yazıya geçirmek için bir takım işaretler kullanmak gerekir. İşte bu işaretlere de harf denir. O halde harf sesin yazıdaki karşılığıdır. Bir dildeki harflerin belirli bir sıraya dizilmiş bütününe […]